ปักธงชัยสมัยโบราณ

ปักธงชัยเดิมเป็นเมืองโบราณตั้งแต่ขอมเรืองอำนาจ ทั้งนี้สันนิษฐาน

ได้จากเขตอำเภอปักธงชัยมีซากปรักหักพังของปรางค์ หรือเทวาลัยหลาย

แห่งที่เป็นศิลปกรรมและสถาปัตยกรรมที่ขอมนิยมสร้างตามเมืองต่างๆ

ที่ตนปกครองอยู่ใหญ่บ้าง เล็กบ้างตามความสำคัญของแต่ละเมือง

ปักธงชัยสมัยกรุงศรีอยุธยา

จากหลักฐานที่ปรากฏตามแผนที่ยุทธศาสตร์สมัยกรุงศรีอยุธยาได้ปรากฏชื่อ

เมืองปัก ว่าตั้งอยู่ใกล้เมืองนครราชสีมา ความสำคัญก็คือ เป็นเมืองหน้าด่าน

ทางทิศใต้ของเมืองนครราชสีมา เพื่อเป็นกองระวังหน้าคอยสอดแนมข้าศึก

และคอยปะทะขัดขวางหน่วงเหนี่ยวไม่ให้ข้าศึกยกทัพประชิดเมือง

นครราชสีมาเร็วเกินไป เมืองปักในสมัยนี้จึงถูกตั้งและเรียกว่า “ด่านจะโปะ”

เช่นเดียวกับ

ด่านเกวียน ด่านจอหอ ด่านขุนทด เป็นต้น

ปักธงชัยสมัยกรุงธนบุรี

พ.ศ.2321 ในรัชสมัยพระเจ้ากรุงธนบุรี โปรดให้สมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรี

โปรดให้สมเด็จพระยามหากษัตริย์ศึก (รัชกาลที่ 1) ยกกองทัพไปปราบเมือง

เวียงจันทน์และได้รับชัยชนะขากลับจึงได้กวาดต้อนเชลยชายหญิงพร้อมกับ

เพี้ยอุปราช และให้ไปพักอาศัยอยู่ที่ด่านจะโปะครั้นชาวเมืองเวียงจันทน์ตั้งบ้าน

เรือนเป็นหลักฐานมั่นคงแล้ว เจ้าพระยานครราชสีมา(ปิ่น) จึงกราบบังคมทูล

สมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรี ขอพระราชทานพระบรมราชานุญาตตั้งด่านจะโปะเป็น

เมือง เรียกว่า “ เมืองปัก” (ยังไม่มีคำว่าธงชัย) และได้กราบบังคมทูลขอให้เพี้ย

อุปราชเป็นเจ้าเมืองปักคนแรก พระราชทานนามว่า “ พระยาวงศาอรรคราช”

(ซึ่งกล่าวกันว่าเป็นต้นตระกูลวรธงไชย ขณะนี้ ) เมืองปักในสมัยนี้เป็นเมืองชั้นตรี

ีขึ้นตรงต่อเมืองนครราชสีมา เมื่อพ.ศ. 2323

ปักธงชัยสมัยกรุงรัตนโกสินทร์

พ.ศ.2369 เจ้าอนุวงศ์แห่งเมืองเวียงจันทน์ยกทัพมายึดเมืองนครราชสีมา

และได้กวาดต้อนชาวเมืองไป แต่ถูกคุณหญิงโมและชาวเมืองนครราชสีมาต่อสู้กับ

ทหารเวียงจันทน์จนได้รับชัยชนะและได้พระราชทานนามว่า “ ท้าวสุรนารี ”

พ.ศ.2451 พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงปรับปรุงระเบียบราช

การปกครองเป็นแบบเทศาภิบาล เมืองปักจึงถูกยุบลงเป็นอำเภอปักธงชัย

ขึ้นกับมณฑลนครราชสีมา โดยมีพระศรีพลรัตน์ (ยะฟะระ เกตุเลขา) ชาวไทยมุสลิม

เป็นนายอำเภอปักธงชัยคนแรก

พ.ศ.2508 กรมการปกครอง กระทรวงมหาดไทย ได้แก้ไขชื่อปักธงไชย (ไม้มลัย)

เป็นปักธงชัย (ไม้หันอากาศ) เพื่อให้ตรงตามอักขรานุกรมภูมิศาสตร์ไทย

ฉบับราชบัณฑิตยสถาน มาจนทุกวันนี้